فوتبال از زمانی که به دست انگلیسی‌ها به وجود آمد تا امروز که شاهد برگزاری بیست‌ویکمین دوره جام جهانی هستیم، راه زیادی آمده و تغییرات بسیاری به خود دیده است؛ اما شاید هیچ‌چیز در فوتبال به اندازه این پرسش که تکنولوژی قرار است چه بر سر فوتبال بیاورد، چالش‌برانگیز نبوده است. گروهی فوتبالِ گره‌خورده با تکنولوژی را فرصتی عالی برای این بازی می‌دانند تا با بهره‌گیری از آن، ضعف‌های موجود در خودش مانند اشتباهات داوری را از بین ببرد و آن را به یک بازی عادلانه نزدیک کند؛ اما گروهی دیگر تکنولوژی را آفتی برای فوتبال می‌دانند که ماهیت جذاب آن را به مخاطره انداخته است.

گپ‌وگفت با حمیدرضا صدر همواره جذاب است؛ شاید علت اصلی این جذابیت، آن است که او یک طرفدار واقعی فوتبال است؛ کلامش پر است از نوستالژی‌های فوتبالی که با هیجان درونی از آنها حرف می‌زند. پیش از این گفت‌وگو، گمانم بر این بود که او سرسختانه با ورود تکنولوژی به فوتبال مخالف است؛ اما برخلاف انتظار من، او نیز در زمره کسانی بود که نه‌تنها با ورود تکنولوژی به فوتبال مخالفتی ندارند، بلکه از آن استقبال نیز می‌کنند. هنگامی که بحث به سمت علت موافقت طرفداران استفاده از تکنولوژی برای برقراری عدالت رفت، گفت: باید در استفاده از این کلمه برای توجیه ورود تکنولوژی به ورزش احتیاط کرد؛ زیرا در فوتبال نمی‌توان در جست‌وجوی چنین مفهومی بود.

موضوع گفت‌وگوی ما حضور تکنولوژی در فوتبال است. همیشه احساس می‌شود حضور تکنولوژی‌ها در هر عرصه‌ای و هر بستری که وارد می‌شوند، با ترس برای استفاده‌کنندگان همراه است...

نه؛ حداقل در کشورهایی که انقلاب صنعتی در آن رخ داده، این اتفاق نیفتاده است. در بدو انقلاب صنعتی، ترس از تکنولوژی، ابزار و عناصر کشاورزی صنعتی را کنار می‌زند و ماشین را جای انسان می‌گذارد؛ اما پس از آن، در این کشور‌ها از تکنولوژی استقبال بسیاری شد. در کشور ما قضیه متفاوت است. در کشور ما همیشه در برابر تکنولوژی مقاومت شده است؛ مثلا اگر نام دوچرخه را بشود تکنولوژی گذاشت، تصور کنید به دوچرخه می‌گفتند مرکب شیطان. در برابر آبِ لوله‌کشی نیز در ایران مقاومت شد. حتی وقتی رادیو آمد، ممنوع شد؛ در جمعه‌بازار کسی که رادیو داشت، باید می‌رفت اجازه می‌گرفت. در همین دوره کنونی نیز برای فکس باید اجازه بگیرید، هنوز ماهواره در کشور ما ممنوع است. در کشور ما در برابر تکنولوژی مقاومت بسیاری می‌شود؛ اما مانند همه حوزه‌ها وقتی پذیرفته می‌شود، همه دوست دارند در صف اول از آن استفاده کنند. در واقع با این موافق نیستم که همه‌جا با ترس با تکنولوژی روبه‌رو می‌شوند؛ موضوع را این‌طوری نمی‌بینم.

 

ورود تکنولوژی به فوتبال را چگونه می‌بینید؟ به‌عنوان مثال، زمانی که تکنولوژی خط، وارد فوتبال شد، همه فکر کردند اینجا دیگر محل ورود و ایست مواجهه تکنولوژی با فوتبال است، ما تا اینجا راه دادیم و دیگر کافی است؛ اما اتفاقی که در عمل افتاده، استفاده‌های بیشتر از تکنولوژی است. آیا باید هر روز منتظر مواجهه بیشتری با پدیده تکنولوژی در کنار فوتبال باشیم؟

این امر اجتناب‌ناپذیر است. یکی از دلایل محبوبیت فوتبال و فراگیرشدن آن، تکنولوژی به مفهوم مدیا است. اکنون مردم در سراسر جهان از طریق این تکنولوژی به‌هم متصل شده‌اند. همه هر هفته در یک ساعاتی می‌نشینند و بازی‌ها را تماشا می‌کنند؛ مثلا رئال، بارسلونا، منچستر و ... . مفهوم طرفداری، عشق و علاقه تغییر پیدا کرده است. زمانی تیم شهر و محله و کشورتان را دوست داشتید، الان شما می‌بینید که تعداد طرفداران رئال یا بارسلونا بیش از تعداد طرفداران تیم‌های بومی حتی در آن کشورهاست. این را تکنولوژی تغییر داده است. می‌خواهم بگویم مفهوم فن و فن‌شیب به‌کلی تغییر پیدا کرده است و بدونِ حضور ماهواره‌ها و تلویزیون چنین چیزی شکل نمی‌گرفت. در حقیقت شما نمی‌توانید تاریخ فوتبال را بدون حضور تکنولوژی تصور کنید. به‌مرور همه‌چیز حتی کفش‌های بازیکنان و توپ تغییر کرده است. همین توپ را در نظر بگیرید. تاریخچه توپ نیاز به مطالعه‌ای جداگانه دارد که چگونه تکنولوژی در توپ اثر می‌گذارد؟! زمانی که بچه و نوجوان بودیم، توپ‌هایی که با آن بازی می‌کردیم، وقتی به سر برخورد می‌کرد، سر را داغان می‌کرد و زخمی می‌شدیم؛ بنابراین فوتبال احتمالا بیش از همه‌چیز از مدیا که تکنولوژی است، بهره برده.

 

ورود تکنولوژی‌های جدید مثل کمک‌داور ویدئویی بیشتر به چشم می‌آید، چون بیشتر دیده می‌شود. درباره همین مفهومی که درباره توپ فوتبال از آن صحبت کردید، در واقع شما نمی‌دانید تکنولوژی‌های جدیدی در حال ساخت توپ‌های جدیدتری هستند که با سرعت بیشتری حرکت می‌کنند؛ اما مردودشدن یک گل را با نظر کمک‌داور ویدئویی همه می‌بینیم. آیا این حرف را قبول دارید که با ورود این تکنولوژی‌ها فوتبال در حال تغییر است؟

فوتبال تغییر کرده است. فوتبال نسبت به آن دوره‌ای که اهالی دو روستا این طرف و آن طرف می‌ایستادند و فقط به توپ لگد می‌زدند، تغییر کرده است. این فوتبالی که شاهد آن هستیم، به‌تدریج و با تغییرهای مختلف شکل گرفته است. این زمین مستطیل، تیرهای دروازه، تور دروازه، لباس بازیکنان، سوت، نورافکن و ... همین‌طوری جلو آمده‌اند؛ مگر می‌شود بدون تکنولوژی جلو رفت؟! طبیعی است که فوتبال هم هم‌ساز با آن است و اتفاقا همیشه فوتبال در برابر تکنولوژی در مقایسه با سایر ورزش‌ها مقاومت کرده است؛ مثلا فوتبال آمریکایی زودتر از تکنولوژی بهره برده است؛ می‌توان بازی را از دید داور تماشا کرد، عده‌ای هم هستند که بالای سکو می‌نشستند و با گوشی‌ها با مربیان در ارتباط هستند.

 

برای کشتی هم همین اتفاق افتاده است و در صورت نیاز آن را بازپخش می‌کنند. ورود تکنولوژی باعث برتری ورزش‌های دیگر نسبت به فوتبال نشده است؟

مثلا شنا، رکوردگیری‌هایی در صدم‌ثانیه را پشت سر گذاشته که در این رقابت معنی‌دار است؛ چرا باید در برابر آن مقاومت می‌شد؟ این امر، ورزش را فوق‌العاده کرده است؛ مشابه همین رقابت‌های حساس در دو و میدانی نیز وجود دارد.

 

شما معتقدید برای فوتبال نیز این اتفاق می‌افتد؟ تکنولوژی آن را فوق‌العاده می‌کند؟

من لغت فوق‌العاده را با احتیاط به کار می‌برم، ولی می‌توانم بگویم از میزان خطاها کم می‌کند و آنها را کاهش می‌دهد.

 

شاید کاهش میزان خطاها، به مفهوم برقراری عدالت در فوتبال باشد؟

واژه عدالت در ورزش، واژه پیچیده‌ای است؛ مثلا دو ورزشکاری که یکی از آفریقا می‌آید و یکی از ایالات متحده، باید ببینید سیستم تغذیه بچگی آن‌ها چگونه بوده و چه تفاوتی داشته است؛ مانند فوتبال باشگاهی مانند رئال‌مادرید که این‌همه ثروت دارد در مقایسه با باشگاهی مانند لسترسیتی که با سرمایه کمی به لیگ قهرمانان می‌آیند. در این حد می‌دانم که تکنولوژی میزان خطاها را کاهش می‌دهد؛ اما اینکه عدالت را برقرار کند، هیچ‌چیز نمی‌تواند عدالت به آن مفهوم واقعا برابر را برقرار کند. در حوزه‌های دیگر هم عدالت برقرار نیست؛ مثلا کسانی که می‌روند دانشگاه درس می‌خوانند، یکی اساسا نبوغی دارد و یکی دیگر باید ساعت‌ها وقت بگذارد تا یک معادله ریاضی را بفهمد، یکی از خانواده‌ای می‌آید که مدرسه‌اش معلمان پرشمار و بهتری داشته و دیگری از منطقه محروم می‌آید، ولی در جایی در برابر هم قرار می‌گیرند و در یک رقابت تنگاتنگ با چند نمره و چند امتیاز و چند رقم بالا و پایین، موقعیتشان در زندگی تغییر می‌کند؛ یعنی باید خیلی بااحتیاط لغت عدالت را به کار برد.

 

در جام جهانی 2002 کره‌جنوبی و ژاپن، شاهد بودیم که کره چگونه تا مرحله نیمه‌نهایی صعود کرد. همیشه این سؤال پیش می‌آید که کدام فوتبال زیباتر است؟ با تکنولوژی یا بدون آن؟ فوتبال کره این‌گونه شگفتی‌ساز شود و چهارم شود یا آن فوتبالی که کره در همان مرحله ابتدایی حذف می‌شد.

نمونه‌هایی داریم که تیم‌های کوچک‌تر، تیم‌های بزرگ‌تر را می‌بَرند؛ مثال آن هم بازی ایران در جام جهانی سال 78 با اسکاتلند؛ اسکاتلند پر از ستاره و تنها نماینده بریتانیا بود و ما با او یک ـ یک مساوی می‌کنیم؛ بدون مسائل داوری. من اگر به‌جای شما بودم، مثال‌های دیگری را می‌زدم؛ مثلا تیمی مانند الجزایر در جام جهانی 82، آلمان را با شایستگی شکست می‌دهد. این مثال‌ها را بگویید، بله خیلی شیرین است که تیم کوچک‌تر روبه‌روی تیم بزرگ‌تر قرار می‌گیرد، به‌ویژه برای من که شیفته تیم‌های کوچک‌تر هستم. نکته کلیدی تفاوت فوتبال با سایر ورزش‌ها، این است كه در مسابقه دو، واقعا کسی که سریع‌تر می‌دود، اول می‌شود، در وزنه‌برداری کسی که تنومندتر است، در کشتی کسی که قوی‌تر است؛ اما در فوتبال گاهی تیم کوچکی مانند سنگال در جام جهانی 2002 که اشاره کردید، در مسابقه مقدماتی فرانسه را می‌برد و با شایستگی هم می‌برد، سرعتش و ضدحملاتش فوق‌العاده بود. برای مثال‌هایی که می‌زنید، من هم مثال‌های دیگری می‌زنم. مثال کره‌جنوبی مثال خوبی نیست؛ در سال 2002 باید مثال سنگال را بزنید.

 

شما برای ورود تکنولوژی به ورزش مرز می‌بینید؟

به‌هیچ‌وجه. درباره هواپیما و اتومبیل روزی فکر می‌کردیم فقط این است. تا زمانی که ذهن انسان زادوولد می‌کند و جلو می‌رود، پایانی برای این امر وجود ندارد. واقعا نمی‌شود تصور کرد 20 سال بعد اتومبیل‌ها چه شمایلی دارند.

شاید مخالفان ورود تکنولوژی به فوتبال این ترس را دارند که زیبایی آن از دست برود.

من نمی‌دانم زیبایی از دست می‌رود یا نه، خودشان هم بحث دارند. این مسئله اجتناب‌ناپذیر است. شما نمی‌توانستید جلوی اختراع هواپیما را بگیرید، خیلی‌ها دوست داشتند انقلاب صنعتی به وقوع نپیوندد و آن سیستم سنتی کشاورزی ادامه داشته باشد؛ ولی نمی‌شد. خیلی‌ها دوست داشتند کشتی‌ها از یک قاره‌ای به قاره دیگری نروند؛ ولی شما نمی‌توانید جلوی روزآمدشدن کشتی‌هایی را بگیرید که از یک قاره می‌روند و قاره دیگری را کشف می‌کنند. این اساسا برخلاف ذات انسان و قریحه‌ای است که اینجا نهفته است.

 

مخالفان دیگری هم هستند که معتقدند ورود تکنولوژی به فوتبال باعث می‌شود همه فوتبال را به یک شکل ببینند. همیشه احساس این است که تفاوت‌هایی بین دیدن فوتبال از خانه و دیدن فوتبال در ورزشگاه وجود دارد. هرکس با دید خودش فوتبال را می‌بیند؛ هرکسی به‌عنوان تماشاچی، هوادار، بازیکن و مربی و ... دید خودش را وارد فوتبال می‌کند و این باعث زیبایی آن شده است. شاید بعضی‌ها فکر می‌کنند ورود تکنولوژی‌ها باعث می‌شود همه فوتبال را به یک شکل ببیند و دیگر مثل گذشته زیبا نباشد.

من برعکس می‌گویم اتفاقا این‌گونه نیست. با ورود همین تکنولوژی‌هاست که باشگاه‌ها در وب‌سایت خود روی موبایل‌ها برای شما فیلم می‌گذارند، طرفداران جداگانه دیدگاه‌هایشان را عرضه می‌کنند و وجود دوربین‌ها باعث می‌شود شما از زوایای مختلف صحنه‌ها و کلوزآپ‌ها را ببینید. این تکنولوژی طعم دیگر و منظر جدیدی را اضافه می‌کند. من اعتقادم این است که اتفاقا تکنولوژی به فوتبال تنوع بخشیده است، نه اینکه همه را یکسان کند. آن زمان یک دوربین بود و یک گزارشگر، الان ده‌ها بار می‌توانید یک صحنه را از زوایای مختلف ببینید؛ حتی آن گزارشگر را که ممکن است من نفهمم به زبان اسپانیایی چه می‌گوید، ولی آن شوری که در گزارشش دارد را درک می‌کنم. اتفاقا به نظرم تکنولوژی دارد با پرسپکتیو بسیار جذاب به ورزش و حالا فوتبال، عمق می‌بخشد. ما مدام دور این منشور می‌گردیم و آن را از یک زاویه نگاه نمی‌کنیم.

 

اگر زمانی یک هِدستی به وجود بیاید که من در خانه‌ام آن را روی سرم بگذارم و حس کنم که در ورزشگاه هستم، شاید دیگر کسی برای تماشای فوتبال به ورزشگاه نرود. فوتبالِ بی‌تماشاگر قطعا آن فوتبالِ گذشته نیست. این موضوع را چگونه می‌بینید؟

آن اتفاق نمی‌افتد، ولی فرض کنید آنچه شما می‌گویید رخ داده است. جلوی آن را نمی‌توانید بگیرید؛ اما فکر کنید سکوها پر می‌شود، روی کره زمین میلیون‌ها نفر هستند یک دستگاه‌هایی می‌گذارند که تصور کنند کنار آنها هستند و به نظر می‌رسد در صحبت‌های شما نوعی ترس از تکنولوژی است. من درست برخلاف شما هستم و خوشحالم که زنده ماندم و چنین دستاوردهایی را دیدم. من فرزند دورانی هستم که فقط رادیو داشتیم و فوتبال را فقط از طریق رادیو گوش می‌دادم و آن را با صدای عطا بهمنش تصور می‌کردم. او توضیح می‌داد و من تصور می‌کردم و آن تصور، خیالی بود و واقعی نبود. نسل شما از ابتدا تلویزیون و کامپیوتر داشت و نسل‌های جدید هم که تکنولوژی‌های جدیدی دارند؛ یعنی من بگویم باید به رادیو قناعت می‌کردم؟ من خیلی خوشحالم این‌قدر زنده ماندم که پا به چنین دورانی بگذارم که با این تنوع بتوانم این بازی‌ها و این فوتبال را ببینم. فیلم‌ها را روی یک فلش کوچک ضبط کنم، بارها و بارها بازی را ببینم. ما آن زمان بازی را می‌دیدیم و دیگر نمی‌دیدیم.

پیشنهاد پیشران توسعه به شما : ویدئوچک جذابیت فوتبال را کاهش می‌دهد!