شرکت ها چطور به تابلوهای بورس راه پیدا می کنند؟
قدم به قدم تا بازار سرمایه

با رشد و توسعه شرکت‌ها به‌ویژه در صنعت فناوری اطلاعات و نیاز روزافزون به سرمایه‌گذاری در تکنولوژی‌های جدید برای درآمدزایی بیش‌تر و حفظ سهم بازار، تأمین مالی به نیاز اساسی شرکت‌ها تبدیل می‌شود.

از طرفی، بازار سرمایه با فراهم‌آوردن بستری برای جذب سرمایه‌های خرد و کلان سرمایه‌گذاران، فرصت تأمین مالی سریع و ارزان‌قیمت را برای این شرکت‌ها فراهم می‌کند؛ بنابراین برای کشور درحال‌توسعه‌ای مانند ایران که تعداد زیادی از شرکت‌های حوزه فناوری اطلاعات و اینترنت در حال فعالیت هستند، ورود و پذیرش آن‌ها در بازار سرمایه و تأمین مالی از این بازار، فرصتی طلایی محسوب می‌شود.

مزایای پذیرش در بورس یا فرابورس ایران

. سهولت تأمین مالی شرکت‌ها از طریق بورس و انتشار اوراق مشارکت

. ایجاد بازار ثانویه برای سهام‌داران و تعیین قیمت منصفانه دارایی‌ها

. نقدشوندگی بالا به دلیل وجود بازار منسجم

. برخورداری از مشوق‌های دولت و بورس مانند معافیت مالیاتی برای شرکت‌ها

. افزایش اعتبار داخلی و بین‌المللی

. افزایش قدرت چانه‌زنی شرکت‌ها

. ارزیابی بهتر عملکرد مدیریت شرکت

. ارتقای سیستم‌های اطلاعات حسابداری و کنترل‌های داخلی شرکت به‌تبع استقرار نظام راهبری شرکتی

. استفاده از معیاری مناسب برای مقایسه شرکت با سایر شرکت‌ها در صنعت مشابه و نیز در مقایسه با وضعیت کل صنایع

. ایجاد انگیزه در کارکنان از طریق طرح‌های واگذاری اوراق بهادار

. نظارت بر فعالیت شرکت‌ها در قالب قواعد، روش‌ها و قوانین بازار سرمایه و پاسخ‌گویی بیش‌تر مدیران شرکت.

. شرایط عمومی و اختصاصی پذیرش شرکت‌ها در بورس

. شرکت‌هایی که درخواست پذیرش در بورس را داشته باشند، باید علاوه بر چهار شرط عمومی روبه رو که معمولا در همه شرکت‌های سهامی عام رعایت می‌شود، شرایط اختصاصی هر بازار و تابلو را نیز اخذ کنند تا بتوانند در آن تابلو ثبت شوند و در مرحله بعد سهام آن‌ها در آن عرضه شود.

شرایط عمومی پذیرش:

1. ثبت‌شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار 2. نبود محدودیت قانونی برای نقل‌و‌انتقال یا اعمال حق رأی از سوی صاحبان سهام

3. وجود سهام با نام و دارای حق رأی

4. شرکت سهامی عام باشد.

شرایط اختصاصی پذیرش:

در شرایط اختصاصی فاکتورهایی مانند حداقل سرمایه ثبتی، حداقل سابقه فعالیت شرکت، لزوم سودآوربودن در سال‌های منتهی به پذیرش و چشم‌انداز برای سال‌های آتی، نبود زیان انباشته، لزوم تأیید صورت‌های مالی شرکت از سوی حسابرس معتمد سازمان بورس، نبود دعاوی حقوقی بااهمیت علیه شرکت و تأیید صلاحیت اعضای هیأت‌مدیره و مدیرعامل جزء فاکتورهای ضروری بوده و برای فاکتورهایی مانند حداقل سهام شناور و نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی‌ها، در حال حاضر سخت‌گیری بسیاری نمی‌شود.

مراحل پذیرش شرکت‌ها در بورس یا فرابورس:

1. ارایه درخواست پذیرش از سوی شرکت (ناشر)

شامل: فرم پرسش‌نامه پذیرش، امیدنامه، رسید پرداخت حق پذیرش، صورت‌های مالی سالانه مربوط به حداقل سه دوره مالی منتهی به تاریخ پذیرش به همراه گزارش حسابرس و بازرس قانونی -گزارش پیش‌بینی عملکرد سال مالی جاری و آتی حسابرسی‌شده- گزارش هیأت‌مدیره به مجامع عمومی عادی و فوق‌العاده حداقل برای دو دوره مالی اخیر، برنامه کسب‌وکار (Business Plan) مصوب هیأت‌مدیره شرکت برای حداقل سه سال آینده، آخرین اساس‌نامه ثبت‌شده منطبق با اساس‌نامه نمونه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، فهرست و مشخصات دارندگان اطلاعات نهانی شرکت، یک نسخه از آخرین مفاصل‌حساب مالیاتی و برگه‌های تشخیص مالیات پنج سال گذشته، مصوبه مجمع عمومی عادی صاحبان سهام مبنی بر موافقت با پذیرش اوراق بهادار در بورس، تأییدیۀ حسابرس درباره کفایت سیستم کنترل‌های داخلی شرکت، آخرین نمودار سازمانی مصوب به همراه شرح مختصری از ساختار نیروی انسانی، تصویر آخرین پروانه فعالیت و بهره‌برداری، سیاست تقسیم سود پیشنهادی هیأت‌مدیره برای سال مالی جاری و آتی.

2. ارایه‌ی مدارک لازم برای تکمیل پرونده

در این مرحله ضمن تکمیل مدارك از سوی ناشر، جلسه توجیهی با حضور مدیران ارشد شرکت متقاضی و مشاور پذیرش برگزار می‌شود.

3. واریز بخش اول حق پذیرش

هم‌زمان با تکمیل مدارك و مستندات پرونده پذیرش، متقاضی پذیرش باید بخش اول حق پذیرش (50 درصد کل حق پذیرش) را واریز کند.

4. تهیه و ارایه برنامه کسب‌وکار شرکت

5. تدوین و ارایه امیدنامه پذیرش و درج

امیدنامه پذیرش به‌عنوان بسته اطلاعاتی معرف شرکت متقاضی پذیرش در بازار سرمایه مطرح بوده و حاوی اطلاعات جامعی درباره وضعیت کسب‌وکار، فعالیت‌ها، عملیات و نیز چشم‌انداز شرکت است.

6.طرح درخواست در هیأت پذیرش اوراق بهادار

اعضای هیأت پذیرش بر اساس اطلاعاتی که در قالب امیدنامه و برنامه کسب‌وکار و سایر مستندات در اختیارشان قرار گرفته و نیز مذاکره با مدیران ارشد شرکت متقاضی و طرح سؤالات درباره وضعیت مالی و عملیاتی شرکت، ترکیب و کیفیت سود، اقلام ترازنامه‌ای و سایر موارد، نسبت به پذیرش یا رد تقاضای شرکت متقاضی پذیرش اقدام می‌کنند.

7. ابلاغ تصمیم هیأت پذیرش به شرکت

در این مرحله در صورت موافقت هیأت پذیرش با درخواست شرکت متقاضی، مراحل بعدی شامل درج و عرضه در دستور کار قرار می‌گیرد.

درج نماد شرکت

درج اوراق بهادار در فهرست نرخ‌های بورس به مفهوم بارگذاری امیدنامه نهایی تکمیل‌شده با لحاظ نظرات هیأت پذیرش و اطلاع‌رسانی به بازار درباره درج شرکت در فهرست نرخ‌های بورس است. در این مرحله سپرده‌گذاری اوراق نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، انجام شده و اطلاعات سهام‌داران شرکت در سامانه معاملات شرکت بورس وارد می‌شود. اقدامات اصلی که در مرحله درج باید صورت گیرد، عبارت‌اند از:

1. ارایه اطلاعات، مستندات و تعهدات بر اساس بندهای تعیین‌شده از سوی هیأت پذیرش

این بندها اغلب شامل مواردی از قبیل تکمیل سرفصل‌های امیدنامه شرکت، تعهد عرضه سهام‌دار عمده به میزان حداقل الزامی تابلو یا بازار پذیرش، افشای اطلاعات بر اساس دستورالعمل اجرائی افشای اطلاعات در سامانه کدال، ارایه قراردادهای مهم در زمینه تأمین خوراك یا فروش فراورده، تشریح راهبردهای شرکت در حوزه بازار و مواردی از این دست است.

2. اقدام به سپرده‌گذاری سهام شرکت نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه

3. افشای اطلاعات در سامانه کدال

بر اساس دستورالعمل اجرائی افشای اطلاعات، شرکت‌های ثبت‌شده نزد سازمان بورس باید اطلاعات مالی خود را در قالب فرمت‌های مشخص در سامانه جامع اطلاع‌رسانی ناشران کدال به آدرس www.codal.ir منتشر کنند. لازم به ذکر است پیش‌زمینه ارسال اطلاعات مالی روی سامانه کدال، دریافت توکن (گواهی امضای دیجیتال) از شرکت مدیریت فناوری بورس است. توکن، یک اسم عام برای نام‌گذاری ابزار سخت‌افزاری رمزنگاری، از قبیل کارت‌های هوشمند است که رمزعبورها یا گواهی‌های دیجیتال روی آن‌ها ذخیره می‌شود.

4.واریز بخش دوم حق پذیرش

5. انتشار اطلاعیه درج شرکت و بارگذاری امیدنامه نهایی در سایت بورس یا فرابورس

6. برگزاری جلسه کد و نماد و ابلاغ به بازار

در این مرحله بر اساس کد بین‌المللی ISIC ، طبقه و گروه فعالیت شرکت مشخص و برای آن نمادی معاملاتی (جهت سامانه معاملات بورس) تعریف و به بازار و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه ابلاغ می‌شود.

7. هماهنگی و برگزاری جلسه معارفه

پس از مشخص‌شدن زمان عرضه سهام شرکت، جلسه معارفه‌ای با حضور فعالان بازار سرمایه، مدیران شرکت عرضه‌کننده و کارشناسان بورس تشکیل می‌شود. در این جلسه، وضعیت فعلی و آتی شرکت تشریح می‌شود و به سؤالات مطرح‌شده پاسخ داده می‌شود.

عرضه سهام و آغاز معاملات

پس از درج نام شرکت در فهرست نرخ‌های بورس یا فرابورس و برگزاری جلسه معارفه، عرضه‌کننده باید نامه درخواست عرضه را به معاونت بازار بورس ارسال کند. این معاونت پس از این‌که از سپرده‌شدن سهام نزد شرکت سپرده‌گذاری اوراق و تسویه وجوه اطمینان حاصل کرد، نماد اوراق مربوط را در سامانه معاملاتی ایجاد می‌کند. با ایجاد نماد و برگزاری جلسه معارفه، جلسه عرضه سهام در تاریخ توافق‌شده که 3 روز قبل از عرضه در اطلاعیه عرضه اولیه صادره از سوی ناظر بازار به اطلاع بازار رسیده است، برگزار می‌شود.

شرایط اختصاصی پذیرش شرکت‌های موجود در بازار اول بورس تابلوی اصلی

1. وجود حداقل شناوری سهام ۲۰ درصد

۲. حداقل سرمایه ثبت شده شرکت 1.000 میلیارد ریال

٣. وجود حداقل ۳ سال سابقه فعالیت پیش از پذیرش

۴. نبود زیان انباشته در ترازنامه

۵. مطلوبیت انتخاب سیستم حسابداری به لحاظ مالی و بهای تمام شده

۶. سودآوری در سه دوره مالی متوالی منتهی به زمان پذیرش و داشتن چشم اندازی روشن از نظر سودآوری

۷. حداقل نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی‌ها ۳۰ درصد

۸. تأیید صورت‌های مالی از سوی حسابرس معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار

۹. نبود محکومیت قطعی کیفری برای اعضای هیأت مدیره و مدیرعامل

۱۰. صورت‌های مالی در دوره منتهی به پذیرش، فاقد موارد مردودی یا عدم اظهارنظر از سوی حسابرس

۱۱. نبود دعاوی حقوقی دارای اثر بااهمیت بر صورت‌های مالی

شرایط اختصاصی پذیرش شرکت‌های موجود در بازار اول- تابلوی فرعی:

۱. وجود حداقل شناوری سهام 15 درصد

۲. حداقل سرمایه ثبت‌شده شرکت ۵۰۰ میلیارد ریال

۳. وجود حداقل ۳ سال سابقه فعالیت پیش از پذیرش

۴. نبود زیان انباشته در ترازنامه

۵. مطلوبیت انتخاب سیستم حسابداری به لحاظ مالی و بهای تمام‌شده

۶. سودآوری در دو دوره مالی متوالی منتهی به زمان پذیرش و ارایه چشم‌اندازی روشن از نظر سودآوری

۷. حداقل نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی‌ها 20 درصد

8. تأیید صورت‌های مالی از سوی حسابرس معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار

۹. نبود محکومیت قطعی کیفری برای اعضای هیأت‌مدیره و مدیرعامل

۱۰. صورت‌های مالی دو دوره منتهی به پذیرش، فاقد موارد مردودی یا عدم اظهارنظر از سوی حسابرس

۱۱. نبود دعاوی حقوقی دارای اثر با اهمیت بر صورت‌های مالی.