ایالات متحده برنامه ۲۰۲۵ چین را تهدیدی برای نقش رهبری خود میداند
فناوری، سوژه جدید تقابل اژدهای زرد و عقاب طلایی

اندیشکده‌ای چینی با نام «آکادمی مهندسی»، تحت نظارت وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین در سال ۲۰۱۳ استراتژی صنعتی جدیدی را برای این کشور طراحی کرد. طرحی که در می ۲۰۱۵ به‌طور رسمی از آن رونمایی شد. مقامات و مسئولان سیاسی در این کشور، طرح تأییدشده را به‌عنوان راهکاری برای تقابل و غلبه بر فناوری‌های روز جهان معرفی می‌کنند. این استراتژی با آن‌که هنوز با اندکی پروپاگاندای رسانه‌ای دنبال می‌شود، همچنان بخش‌های مبهم و نامشخصی دارد؛ از آن جمله می‌توان به عبور از سد آهنین موجود در چین اشاره کرد؛ ساختار پیچیده و بوروکراتیک حزب کمونیست. اکنون سه سال بعد از رونمایی رسمی از برنامه «ساخت چین ۲۰۲۵»، به نظر می‌رسد این برنامه به‌جای آن‌که موجب ارتقای اقتصاد جهانی شود، با توجه به اختلافات میان پکن- واشنگتن، به تهدیدی اصلی برای اقتصاد جهانی تبدیل شده است.

«ساخت چین ۲۰۲۵» طرح بزرگی است که بنا دارد چین را از کشوری با اقتصاد کارگری ، به کشوری مبتنی بر اقتصاد متمرکز بر فناوری تبدیل کند. پیش از این، مردم جهان چین را به‌عنوان سازنده اسباب‌بازی و تولید‌کننده لباس می‌شناختند و اکنون دست‌اندرکاران و اداره‌کنندگان یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای دنیا، در تلاش‌اند اقتصاد کشور را به اقتصاد فناوری‌محور، با تمرکز بر فعالیت‌های رباتیک تبدیل کنند. صنایع رباتیک، وسایل حمل‌و‌نقل نسل جدید، پروژه‌های هوافضا، تجهیزات راه‌آهن پیشرفته، تجهیزات برق و انرژی‌های جایگزین ازجمله زمینه‌های مدنظر در برنامه ۲۰۲۵ چین است. هوش مصنوعی نیز در این برنامه‌ جایگاه ویژه‌ای خواهد داشت که از سال ۲۰۱۷ محل توجه قرار گرفته است.

در این میان، ایالات متحده آمریکا به‌عنوان رقیب اصلی چین شناخته می‌شود. دولت دونالد ترامپ ، پکن را متهم می‌کند که قصد دارد گوی فناوری را از آمریکا برباید. در همین راستا، ترامپ تصمیم گرفت تعرفه واردات کالاهای چینی به خاک آمریکا را افزایش دهد؛ برنامه‌ای که هدف اصلی آن، جلوگیری از تداوم اجرای استراتژی ۲۰۲۵ بود. آندرو پولیک، از بنیان‌گذاران شرکت «تریویوم» که شرکتی تحقیقاتی در چین است، اعتقاد دارد: «چین در مسیر دستیابی به اهدافی حرکت می‌کند که ایالات متحده قصد دارد آن را متوقف کند. رقابت از این نقطه آغاز می‌شود». البته علاوه بر رقابت، جنگ تجاری نیز از همین نقطه شروع شده است.

هدف چیست؟

در این طرح، قرار است میلیاردها دلار به ۱۰ صنعت اصلی چین اختصاص داده شود تا با استفاده از منابع مالی جدید، طرح تحول صنایع اصلی چین کلید زده شود؛ از تولید مواد بیولوژیکی و دارویی گرفته تا صنایع مرتبط با هوافضا و تولید دستگاه‌های مخابراتی. این در حالی است که حدود ۷۰ درصد مواد مورد نیاز برای این صنایع، در یک دهه گذشته در داخل کشور ساخته شده‌اند. از سوی دیگر، جزییات سند جداگانه‌ای نشان می‌دهد پکن در حال برنامه‌ریزی است تا در سال ۲۰۳۰ به قدرت اول جهانی در زمینه هوش مصنوعی تبدیل شود.

چینی‌ها برای رسیدن به «ساخت چین ۲۰۲۵»، از طرح مشابهی که آلمانی‌ها با نام «صنعت ۴.۰» دنبال می‌کردند، الهام گرفته‌اند. این طرح اتوماسیون کارآمدتری برای تولیدات کارخانه‌ای در آلمان به وجود آورد و موجب هوشمندسازی فضای تولیدی و صنعتی در این کشور شد. آلمانی‌ها برای راه‌اندازی روش‌های جدید تولیدی، چاره‌ای جز نوسازی نداشتند؛ چراکه میانگین سن در آلمان رو به افزایش است و نیروی کار لازم در سال‌های آینده برای کار در کارخانه‌ها وجود نخواهد داشت.

اشلی کیان وان، اقتصاددان چینی، درباره طرح ساخت چین ۲۰۲۵ به نشریه بلومبرگ گفت: «در آینده نیروی کار کاهش پیدا خواهد کرد و این به مشکلی بزرگ برای چین آینده تبدیل می‌شود». بنابراین از آن‌جا که چینی‌ها با معضلاتی مشابه آلمانی‌ها دست‌به‌گریبان بودند، طرحی مشابه می‌توانست چالش‌های آینده را برای اژدهای زرد آسیا برطرف کند.

 

چرا چین به این برنامه علاقهمند است؟

از زمانی که رییس‌جمهور کندی در ایالات متحده وعده داد انسان را به کره‌ی ماه می‌فرستد تا امروز، بیش از ۳۰ میلیون نفر از گرسنگی در چین جان باخته‌اند. مائو، بنیان‌گذار جمهوری خلق چین، برای یک دهه دانشگاه‌های کشور را تعطیل کرد. این تعطیلی هم‌زمان با دوره‌ای بود که محققان و پژوهشگران در «سیلیکون‌ولی» آمریکا به رازهای فناوری دست پیدا کرده بودند. آن‌ها اینترنت را کشف کردند. چینی‌ها به‌سرعت به عقب‌ماندگی‌ خود پی بردند.

در همین راستا، چینی‌ها در سال‌های اخیر در تلاش‌اند عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کنند. اولین گلوله برای جبران کاستی‌ها، سال گذشته میلادی شلیک شد؛ خودروی Fuxing با سرعت ۲۴۸ مایل در ساعت رونمایی شد و مهندسان چینی نیز نخستین هواپیمای تولید داخل را ساختند تا باند فرودگاه‌های پکن از این به بعد در اشغال هواپیماهای داخلی باشد نه آن‌که صفی از بویینگ‌ها و ایرباس‌ها، باندها را پر کند.

چینی‌ها برای توسعه

برنامه‌های

خود، شرکت‌های خارجی را نیز در برنامه‌های بلندپروازانه دخالت می‌دهند؛ اما در این راستا، ایالات متحده مدام در مسیر مانع‌تراشی برای برنامه چین اقدام می‌کند. ازجمله این برنامه‌ها می‌توان به وضع تعرفه‌های جدید برای کالاهای چینی اشاره کرد. در همین راستا، سخنگوی وزارت امور خارجه چین به رسانه‌ها گفت: همه می‌دانیم ایالات متحده چه قصد و برنامه‌ای در قبال برنامه‌های چین خواهد داشت.

 

چرا این برنامه برای آمریکا مهم است؟

از زمانی که دونالد ترامپ به‌عنوان رئیس ‌جمهوری ایالات متحده به کاخ سفید رفت، درباره خطرات پیشرفت و توسعه چین سخنرانی کرده است. ترامپ از ابتدای دوره ریاستش، درباره گسترش و پیشرفت اقتصاد چین به شرکت‌ها و صنایع آمریکایی هشدار داده است.

‌اندرکاران اقتصاد آمریکا هم‌زمان با این اظهارات ترامپ، در هراس‌اند که در آینده توان رقابت با شرکت‌های چینی را از دست بدهند و عرصه را به رقیب واگذار کنند. آن‌ها همچنین نگران این هستند که یارانه‌های سنگین دولت چین برای صنایع این کشور، منجر به کاهش شدید قیمت کالا در جهان شود؛ موضوعی که در نهایت آسیب‌هایی جدی به اقتصاد آمریکا خواهد زد.

رابرت لایتیزر، نماینده تجارت آمریکا، در نشست ماه مارس با سناتورهای کشورش درباره برنامه‌های توسعه فناوری چین تا سال ۲۰۲۵ گفت: «آن‌ها قصد دارند میلیاردها دلار صرف این برنامه کنند تا از طریق توسعه فناوری دنیا را تحت‌تأثیر قرار دهند».

آرتور کروبر، مدیرعامل شرکتی که در ارتباط با برنامه‌های چین تحقیق می‌کند، معتقد است در ایالات متحده آمریکا اجماعی وجود دارد که بر این اعتقاد است که واشنگتن و پکن در رقابت با یکدیگرند و بر اساس آن تلاش می‌کنند رهبری دنیای فناوری را بر عهده بگیرند. به باور کروبر، «جنگ اقتصادی» پاسخی به شرایط موجود است.

 

 

آیا ترامپ شرایط را درست مدیریت میکند؟

شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین، به‌تازگی در دیدار با سرمایه‌گذاران کشورش گفته است این کشور دنبال توسعه بازارهای جهانی است. چین در تلاش است به نیازهای خارجی در بخش صنعت پایان بخشد؛ به‌عنوان مثال، چینی‌ها تلاش می‌کنند جایگزینی محلی برای کمپانی‌ای مانند جنرال‌موتورز بیابند.

دیوید دالر، عضو ارشد مؤسسه بروکینگز و مقام سابق وزارت خزانه‌داری ایالات متحده در چین، گفت: مشکل این است که برنامه‌های کاربردی فناوری چین شامل «برنامه‌هایی برای استفاده از ابزارهایی مانند اعتبارات تحت پوشش یارانه و محدودیت دسترسی به بازار است»؛ بنابراین برای آمریکا منطقی است که با این سیاست‌ها مخالفت کند.

از سوی دیگر، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، ایالات متحده را متهم می‌کند که با هر کشوری که قصد توسعه فناوری داشته باشد، مقابله می‌کنند تا همچنان خود به‌عنوان رهبر و قدرت اصلی در جهان شناخته شوند. از این رو، مذاکرات درباره‌ی برنامه «ساخت چین ۲۰۲۵» به سرانجام نمی‌رسد؛ چراکه هیچ‌کدام از دو طرف حاضر به انعطاف و نرمش نیستند. در این چارچوب، برخی کارشناسان و صاحب‌نظران آمریکایی معتقدند آمریکا باید دست از شکایت برداشته و در قالب سیاست‌های صنعتی به تقابل با برنامه‌های چین بپردازد.

دونالد ترامپ درپی مذاکرات اقتصادی با چین، از مقام‌های این کشور خواسته بود برای برخورداری از چتر حمایتی آمریکا، باید طرح بلندپروازانه ۲۰۲۵ را رها کنند. ترامپ همچنین با وضع تعرفه ۵۰میلیارددلاری بر کالاهای چینی، قصد داشت مانع از چیزی شود که زیاده‌خواهی چینی‌ها خوانده بود

 

پیشنهاد پیشران توسعه به شما : تزریق نوآوری به اقتصاد