بررسی ارزش شرکت‌های صنعت فناوری اطلاعات در بورس تهران نشان داد
رشد شرکت های فاوا با ورود به بورس

صنعت IT در ایران طی سال های اخیر متناسب با رشد تکنولوژی در دنیا، با رشد شگفت انگیزی روبرو شده است، اما درآمدهای سرشار این رشد بیش از همه نصیب شرکت‌های بزرگ صنعت IT ایران شده است.

چرا که وارد کردن تجهیزات تکنولوژی روز دنیا نیازمند منابع مالی بزرگ نیز است. منابعی که معمولا شرکت های کوچک و متوسط از عهده آن برنمی آیند.

در این میان تجهیز منابع شرکت و بزرگ شدن آن‌ها جهت فعالیت در حوزه کشوری و بین‌المللی یک راه ساده تر نیز دارد، و آن ورود به بازار سرمایه و عرضه عمومی بخشی از سهام شرکت در بورس یا فرابورس است.

راهی که شرکت‌هایی مانند آتیه داده پرداز، مبین وان، آپ، های‌وب و پرداخت الکترونیک سامان در دو سال اخیر طی کرده اند و علاوه بر این‌که این شرکت ها به ارزش های چند برابری دست یافته اند، تامین مالی طرح‌های توسعه خود را نیز سرعت بخشیده و اعتبار بین المللی دست یافته‌‌اند.

صنعت IT در بازارسرمایه در دو گروه فناوری اطلاعات و رایانه و فعالیت‌های وابسته جای می گیرند. در این پرونده به بررسی تغییرات شرکت‌های حاضر در این صنعت و وضعیت مالی و عملیاتی این شرکت ها پرداخته‌ایم.

در جدول شماره‌ی یک ارزش شرکت‌ها (Market Value) در ابتدای سال 92 با ارزش فعلی شرکت‌های حاضر در صنعت رایانه و فناوری اطلاعات و ارتباطات مقایسه شده است (ارزش شرکت از حاصل‌ضرب قیمت هر سهم شرکت در تعداد کل سهام آن به دست می‌آید)؛ اگرچه برای شرکت‌هایی که بعد از سال 92 وارد بازار سرمایه شده‌اند از ارزش زمان ورود به بازار سرمایه استفاده شده است؛ به‌طوری‌که شرکت‌های آپ (مهر 95)، ‌های‌وب (شهریور 96)، پرداخت‌الکترونیک سامان‌کیش (خرداد97)، به‌پرداخت ملت (تیر 96)، آتیه داده‌پرداز (مرداد 95) و مبین‌وان کیش(مرداد 96) در دو سال اخیر وارد بازار سرمایه شده‌اند و سهام آن‌ها در این بازارها دادوستد می شود.

برای شرکت هایی که بعد از سال ٩٢ وارد بازار سرمایه شده‌اند ارزش روز عرضه اولیه و بعد از کشف قیمت به عنوان ارزش اولیه (‌ستون ارزش شرکت در سال ٩٢)‌ ملاک مقایسه قرار گرفته‌اند. همان‌طور که از داده‌های این جدول مشخص است، ارزش همه‌ی این شرکت‌ها بعد از پنج سال با رشد مواجه بوده است؛ اما رشد کم‌تر از دو برابر را نمی‌توان رشد متناسب با تورم و یک رشد خوب دانست.

در این بین، تنها شرکت فناوری اطلاعات خوارزمی در پنج سال اخیر با کاهش ارزش مواجه شده است و رشد ارزش شرکت‌های ارتباطات سیار (همراه اول)، به‌پرداخت ملت، تجارت‌الکترونیک پارسیان و ایران‌ارقام چندان چشمگیر نبوده است؛ اما شرکت‌های خدمات انفورماتیک ایران، مبین‌وان کیش (کم‌تر از یک سال) و داده‌پردازی ایران در این پنج سال با رشد ارزشی بیش از پنج برابری مواجه شده‌اند. شرکت آپ نیز با توجه به رشد 2.9 برابری در کم‌تر از دو سال، یکی از شگفتی‌های بورس در دو سال اخیر بوده است.

یکی از اصلی‌ترین فاکتورها برای بررسی ساختار مالی یک شرکت، مقایسه میزان دارایی و بدهی آن است؛ به‌طوری‌که نسبت دارایی به بدهی باید حداقل یک باشد؛ چراکه اگر این میزان کم‌تر از یک باشد، به معنای پیشی‌گرفتن بدهی‌های شرکت از میزان دارایی‌های آن است و ضعف ساختار مالی را نشان می‌دهد؛ وضعیتی که اکنون شرکت‌های همراه اول و مبین‌وان کیش به آن دچار هستند. در مقابل شرکت‌های فن‌آوا و آتیه داده‌پرداز از نظر این فاکتور بنیادی، ساختار مالی قوی‌ای دارند.

جدول شماره‌ی سه، قیمت سهام هر شرکت (13 مرداد 97) را همراه با ضریب قیمت به درآمد هر سهم و سرمایه آن شرکت نشان می دهد. قیمت سهام شرکت به‌تنهایی نمی‌تواند مقایسه شود، بلکه باید سرمایه شرکت که به نوعی تعداد کل سهام شرکت را نیز نشان می‌دهد نیز در نظر گرفته شود.

همچنین ضریب قیمت به درآمد هر سهم (P/E) که در حال حاضر در بورس و فرابورس تهران به‌طور متوسط هفت مرتبه است، قیمت‌های بالا و غیرمنطقی در سهام گروه یارانه و فناوری اطلاعات را نشان می‌دهد. اگرچه در این صنعت به دلیل ماهیت رشدی‌بودن، همیشه متوسط P/E بیش‌تر از میانگین بازار بوده است؛ اما این ضریب برای شرکت‌های فناوری اطلاعات خوارزمی، فن‌آوا و مبین‌وان کیش که به بیش از 20 مرتبه رسیده است، درخور تأمل و بررسی است. ضمن این‌که ضریب منفی شرکت ایران‌ارقام به دلیل پیش‌بینی زیان این شرکت برای سال مالی جاری است.